Kâr ile Nakit Aynı Şey Değil: Kârlı İşletme Neden Nakit Sıkıntısı Yaşar?
Kısa cevap: Kâr, gelir tablonuzda satışlardan giderleri düştüğünüzde kalan tutardır. Nakit ise kasanızda ve banka hesabınızda fiilen bulunan paradır. Satışı yapıp faturayı kestiğiniz anda kâr tabloya yazılır, ama para vade bitince gelir. Kira, maaş ve vergi ise beklemez. Bu zaman farkı yüzünden kâr eden bir işletme de nakit sıkıntısı yaşayabilir.
Kâr nedir, nakit nedir?
Kâr, genel olarak tahakkuk esasına göre hazırlanan gelir tablosunda görünür. Yani faturayı kestiğiniz anda satış geliri yazılır, para henüz tahsil edilmemiş olsa bile. Giderler de benzer şekilde ait oldukları döneme yazılır.
Nakit ise gerçekte giren ve çıkan paradır. Müşteri ödemediği sürece kasaya bir şey girmez, siz ise tedarikçiye, çalışana ve devlete ödeme yapmaya devam edersiniz. Nakit akışı, belirli bir dönemde kasaya giren ve çıkan paranın hareketidir.
Örnek: 100.000 TL'lik satış yaptınız, kasada ne var?
Aşağıdaki rakamlar hayalidir. Gerçek bir işletmeyi ya da müşteriyi göstermez, yalnızca farkı anlatmak içindir.
ÖRNEK: Bir işletme bu ay 100.000 TL'lik satış yapıp faturayı kesiyor. Satışla ilgili maliyet ve giderler toplam 80.000 TL ve hepsi bu ay ödeniyor. Müşteri 60 gün vadeyle ödeyecek.
Aynı ay, iki farklı görünüm (örnek hesap) | ||
Gelir tablosu | Nakit | |
Satış / tahsilat | 100.000 TL | 0 TL |
Maliyet ve giderler / ödeme | 80.000 TL | 80.000 TL |
Sonuç | 20.000 TL kâr | 80.000 TL nakit çıkışı |
KDV, diğer vergiler ve finansman giderleri basitlik için hesaba katılmadı.
Tabloda 20.000 TL kâr var, ama kasadan 80.000 TL çıkmış durumda. 60 gün sonra 100.000 TL tahsil edilene kadar işletmenin bu boşluğu başka bir kaynakla kapatması gerekir. Kâr, ödeme gücü demek değildir.
Kârlı işletmeler neden nakit sıkıntısı yaşar?
Uzun tahsilat vadesi
Satışı artırmak için vade uzadıkça alacaklar büyür ve nakit yavaş döner.
Stokta bağlanan para
Satılmayan ya da yavaş satılan stok, ödenmiş ama henüz nakde dönmemiş maliyettir.
Ödemelerin zamanlaması
Vergi, SGK primi, kredi taksiti ve tedarikçi ödemeleri tahsilatlardan bağımsız tarihlerde gelir.
Hızlı büyüme
Büyürken daha fazla stok alır ve daha fazla vadeli satış yaparsınız. Kâr artarken nakit ihtiyacı da artar.
Gelir tablosuna gider olarak yansımayan çıkışlar
Makine alımı gibi yatırım harcamaları ve ortak çekimleri kasadan para çıkarır, ancak aynı dönemin gideri olarak görünmeyebilir.
Nakit akışını nasıl kontrol edersiniz?
Gelir tablosunun yanında nakit akış tablosu tutun. Haftalık ya da aylık olarak giren parayı, çıkan parayı ve dönem sonu bakiyeyi yazın.
Ortalama tahsilat sürenizi hesaplayın. Formül: (Ticari alacaklar ÷ net satışlar) × dönemdeki gün sayısı. Sonuç, müşterilerin ortalama kaç günde ödediğini gösterir.
Alacaklarınızı yaşlandırın. Hangi müşterinin ne kadar süredir ödemediğini 30, 60 ve 90 gün gibi gruplara ayırarak izleyin.
Önümüzdeki 8 ila 12 haftalık bir nakit tahmini yapın. Bilinen ödemeleri (kira, maaş, vergi, taksit) ve beklenen tahsilatları yan yana koyun.
Vade politikanızı gözden geçirin. Peşinat, daha kısa vade ya da ödeme hatırlatmaları tahsilatı hızlandırabilir.
Nakit tamponu oluşturun. Sabit giderlerinizi bir süre karşılayabilecek bir rezerv, beklenmedik gecikmelerde sizi korur.
Finansal check up neyi inceler?
Finansal check up, işletmenin nakit akışını, maliyet yapısını ve alacak ile borç dengesini birlikte inceleyerek sorunları tespit etmeyi ve bunlara yönelik bir aksiyon planı çıkarmayı amaçlar. Amaç yalnızca kâr rakamına değil, işletmenin ödeme gücüne de bakmaktır.
Sık sorulan sorular
Kâr eden bir işletme neden zor duruma düşebilir?
Çünkü faturalar tahsil edilene kadar ödemeler devam eder. Nakit kaynağı tükenirse kâr eden bir işletme bile borçlarını ödeyemeyebilir.
Nakit akışı nedir?
Belirli bir dönemde işletmeye giren ve işletmeden çıkan paranın hareketidir. Gelir tablosundan farklı olarak yalnızca fiilen yapılan ödemeleri ve tahsilatları gösterir.
Ortalama tahsilat süresi nasıl hesaplanır?
(Ticari alacaklar ÷ net satışlar) × dönemdeki gün sayısı formülüyle hesaplanır. Yıllık satışlar için 365 gün kullanılır.
Nakit akışı ne sıklıkla izlenmeli?
İşletmenin büyüklüğüne ve vade yapısına göre haftalık ya da aylık izlenebilir. Nakit sıkışıklığı yaşayan işletmelerde haftalık takip genellikle daha güvenlidir.
Kâr ile nakit arasında fark olması kötü bir şey midir?
Hayır, bu normaldir. Sorun, farkın ölçülmemesi ve ödemelerin buna göre planlanmamasıdır.
Sonuç
Kâr tablosuna baktığınız kadar nakit akışınıza da bakın. İlk adım olarak ortalama tahsilat sürenizi hesaplayın, önümüzdeki haftaların ödemelerini ve beklenen tahsilatlarını yan yana koyun. Fark büyükse ödeme planınızı ve vade politikanızı buna göre güncelleyin.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Her işletmenin durumu farklıdır.
SMMM Esra ERGİN
Yorumlar